19

1 بهتره آدم فقیر بیبه و دوروستی و صداقتِ اَمرَه زندگی بوکونه، تا اَنکی راهِ نادوروستِ جَه بخَأیه ثروت جمعَ کونه. 2 آدمی دیل و جرأت بدَأره ولی حکمت ندَأره، بی فایده یه، عجله اَمرَه کار کودَأن باعث بِه آدم اشتباه بوکونه. 3 انسان خو حماقتِ اَمرَه خو زندگی یَ خرابَ کونه و بازن همه چیَه تَأوَأده خداوندِ گردن. 4 آدمِ ثروتمند دوست و رِفق زیاد پیدا کونه، ولی آدمِ فقیرِه دوست و رِفق اونِ جَه سیوایَ بود. 5 شاهدِ دوروغگو بی سزا نِمَأنه و کسی کی همیشه دوروغ گویه، جانِ سالم بدر نوبوره. 6 بعضی جی مردمان دوس دَأرد کی پیله کسانِ ورجَه خودشیرینی بوکوند و کسانی اَمرَه دوست بوبود کی بذل و بخشش کوند. 7 وختی آدم فقیرَه بِه اونِ برَأرَأنم اونِ جَه بیزار بود چی برسه به اونِ دوستان، و اونِ خواهش و التماس صمیمیتِ رِه به جایی فَأنرسه. 8 هر کی خو جانَ دوس دَأره حکمتِ دونبال شِه و کسی کی حکمتِ رِه ارزش قائل بیبه سعادتمند بِهه. 9 شاهدِ دوروغگو بی سِزا نِمَأنه و کسی کی همیشه دوروغ گویه هلاک بِهه. 10 دوروست نییه کی آدمِ احمق ناز و نعمتِ میَأن زندگی بوکونه، چی برسه به اَنکی ایتَه غلام سردارانِ رو حکومت بوکونه. 11 کسی کی خو عصبانیتِ جولویَ گیره عاقله، و کسی کی دیگرانِ تقصیرَ ندید گیره، سربلندَ بِه. 12 پادشاه غضب شیرِ غُرشَ مَأنه و اونِ خوشحالی عَیازی یَ مَأنه سبزه رو. 13 زَأکِ نادان خو پئرِ جانِ رِه بلایه، و زنِ بهانه گیره غُرغُران، آبِ قطره یَ مَأنه کی هَطو هی توکه کودَأن دره. 14 خانه و مال و اَموال، اَجدادِ جَه آدمَ به اِرث رِسه، ولی عاقلِ زنأیَ خدا آدمَ هدیه فَأده. 15 کسی کی تنبله و زیاد خوسه، ویشتَأ مَأنه. 16 هر کی خدا اَحکامَ بدَأره خو جانِ جَه محافظت کونه، ولی هر کی اوشأنَ سبک بیگیره میره. 17 هر کسی فقیرَ کمک بوکونه، خداوندَ قرض بدَه دَأره و خداوند هم اونِ قرضَ اونَ وَأگردَأنه. 18 تی زَأکَ تا وختی جوانه تربیت بوکون، اگر سُستی بوکونی اونِ زندگی یَ خرابَ کوده ایی. 19 اگر کسی بداخلاقی کونه، اونِ مانع نوَه بوستَأن وَأئأل خو سزایَ بیدینه، اگر تو اونَ کمک بوکونی، اون همیشه اَ کارَ کونه و تونم وَأستی تی کارَ ایدامه بدی. 20 اگر نصیحتَ گوش بوکونی و راهنمایی یَ قبول بوکونی، آخرسر حکیم بیهی. 21 آدمی خو دیلِ میَأن زیاد نقشه دیچینه، ولی نقشه ایی کی مطابقِ خدا خواسته بیبه انجام گیره. 22 آدمی رِه محبت برازنده یه، بهتره آدم فقیر بیبه تا اَنکی دوروغگو بیبه و نادوروستی اَمرَه زندگی بوکونه. 23 خداترسی انسانَ زندگانی طرف هدایت کونه، هر کی خداترسی دَأره سِئری میَأن زندگی کونه و هیچ بلایی یَ گرفتارَ نیبه. 24 آدمِ تنبل خو دسَ بشقابِ طرف درازَ کونه، ولی جی بس تنبله لقمه یَ خو دَهن تَأنوأده. 25 کسی کی همه چیَه مسخره کونه یَ سرزنش بوکون تا جاهلان عبرت بیگیرد، آدمِ فهمیده اشتباهانَ اونَ بوگو تا عاقل ترَه بِه. 26 هر کی خو پئرِ اَمرَه بدرفتاری بوکونه و خو مارَ خانه جَه بیرون تَأوَأده، خجالت و رسوایی به بار اَوره. 27 ای پسرجان، تعلیمی کی ترَه عقل و معرفتِ جَه دورَ کونه یَ گوش نوکون. 28 شاهدِ پَست و رذل عدالتَ مسخره کونه و، شریران گوناهَ خورده و اونِ جَه لذت بورد. 29 کسانی کی مسخره کوند سزا دیند و اَحمقانِ پوشتَ شلاق زند.