14

1 عاقلِ زنأی خو خانه یَ آبادَ کونه، ولی جاهلِ زنأی خو دسِ اَمرَه خو خانه یَ ویرانَ کونه. 2 کسانی کی راستی و صداقتِ اَمرَه رفتار کوند، خداوندَ احترام نهد، ولی آدمایی کی خوشَأنِ راهِ کجَ شُد، اونَ تحقیر کوند. 3 آدمِ نادان خو حرفایِ مغرورانه چوبَ خوره، ولی آدمِ حکیمِ گبان اونِ جَه محافظت کونه. 4 اگر گاو طویله میَأن نِئسِه، طویله تمیز مَأنه، ولی گاوِه قوّته جَه یه کی محصولِ زیاد بدس اَیه. 5 شاهدِ اَمین دوروغ نوگویه، ولی شاهدِ نادوروستِ دهنِ جَه دوروغ وَأره. 6 اگر کسی کی همه چیَه به مسخره گیره حکمتِ دونبال بگرده، هیچموقع اونَ پیدا نوکونه، ولی آدمِ عاقل خیلی راحت اونَ بدس اَوره. 7 مردمِ نادانِ جَه دورَه بون، چون چیزی نَئرد کی ترَه یاد بدد. 8 آدمِ عاقلِ راهنما اونِ حکمته، ولی نادانِ حماقت اونَ گومراهَ کونه. 9 جاهلان گوناه مرَه بازی کوند، ولی دوروستکاران، خدا رضایته دونبال ایسَأد. 10 فقط آدمی دیله کی اونِ جانِ تلخیَه حِس کونه، و اونِ شادی میَأنم کسی جُز خودش شریک نیه. 11 شریرانِ خانه ویرانَ بِه، ولی دوروستکارانِ خیمه شکوفه زنه. 12 راه هایی نَهه کی آدمی چومِ جَه دوروست اَیه، ولی اونِ عاقبت هلاکته. 13 خنده و شادی نِتَأنه آدمِ غمَ و غُصه یَ جیگا بده، وختی خنده تومامَ بِه، درد و غم دوباره وأگرده. 14 آدمِ خدانشناس خو کارانِ نتیجه یَ دینه، و آدمِ دوروستکار و صالح، خو کارانِ بهره جَه سِئرَه بِه. 15 آدمِ جاهل هر حرفیَه باور کونه، ولی آدمِ عاقل دوروست رفتار کونه. 16 آدمِ حکیم مواظبه و بدی جَه دوری کونه، ولی آدمِ نادان جی روی غرور خورَه به خطر تَأوَأده. 17 آدمِ بداخلاق کارایِ احمقانه کونه، و آدمِ حیله گرِ جَه همه نفرت دَأرد. 18 حماقت جاهلانِ نصیب بِهه، و دانایی و معرفت عاقلانِ نصیب. 19 مردمانِ بدکار عاقبت دوروستکارانِ پِشِ جَه سر خمَ کوند و اوشَأنَ مُحتاج بود. 20 آدمِ پولدار دوستای زیادی دَأره، ولی آدمِ فقیرَ حتی اونِ همساده هم بد دَأره. 21 ولی هر کی فقر و نداری وَسی خو همساده یَ حقیر بدَأنه، گوناه بوکوده، خوش به حال کسانی کی فقیرانَ رَحم کوند. 22 کسانی کی خوشَأنِ فکرِ میَأن نقشۀ پلید کشد گومراهَ بود، ولی رحمت و راستی کسانی نصیب بِه کی اوشَأنِ نیّت خیره. 23 کسی کی زحمت کشه منفعت بوره، ولی اونی کی فقط گب زنه، فقیر بِهه. 24 ثروت، عاقلانِ نصیب بِه، ولی جاهلانِ پاداش هوشَأن حماقته. 25 شاهدِ راستگو مردمِ جانَ نجات دِهه، ولی شاهدِ دوروغگو مردمَ خیانت کونه. 26 کسی کی خداوندِ جَه ترسه، ایتَه مُحکمه تکیه گاهَ اعتماد بوکوده، و اونِ زَأکأن اَمن و اَمانِ میَأن ایسَأد. 27 خداترسی زندگانی چشمه یه و آدمیَه جی مرگِه دام و تله دور دَأره. 28 پادشاهِ عظمت به تعدادِ مردمی ایسه کی اوشَأنِ رو حکومت کونه، پادشاهی کی اونِ مردمِ تعداد کم بیبه نابودَ بِه. 29 کسی کی صبر و حوصله بدَأره آدمِ فهمیده ایی ایسه، ولی آدمِ بداَخلاقِ جَه حماقت سر زنه. 30 وختی آدمِ فکر آسوده بیبه، آدمِ جان سلامته، ولی حسادت خورِه مَأنستَأن آدمِ جانَ خوره. 31 هر کی فقیرانَ ظلم بوکونه، اوشَأنِ خالقَ توهین بوکوده، و هر کی فقیرانَ رَحم بوکونه، خدایَ احترام بنَه دَأره. 32 شریران خوشَأنِ شرارتِ وَسی کفد و نابودَ بود، ولی عادلان وختی میرد ایتَه پناهگاه دَأرد. 33 آدمای فهمیده حکمتَ خوشَأنِ دیلِ میَأن حفظ کوند، ولی جاهلان خوشَأنِ نادانی یَ آشکارَ کوند. 34 دوروستکاری و عدالت ایتَه قؤمَ سربلندَ کونه، ولی گوناه، همۀ قؤمِ رِه باعث سرافکندگی و رسوایی یه. 35 پادشاه خادمِ عاقلِ جَه راضیه، ولی کسانی کی شرارتِ مرَه دردسر چَأکوندَ غضب کونه.