¹ Hwɛxɛnu na yɛ dɛ ogbɛ dɔ miyey bo na dyɛ otɔjihun mɛ a bo dɔ sɛn yɛ Itali Wɛ oto mɛ. yɛ sɛ Pɔlu Kpɔ gantɔ bùyɛ kpɔ. Sɔ dɔ alɛmɛ na Sɔjakanwɛkoga xɛna yɛ na yìs dɔ Julwisi xɛni le ahwangbɛ Hlamabu yɛ tɔn xɛna yɛ un yìs dɔ: dɔxɔ Hlamabu Wɛ ahwangbɛ mɛ. ² Otɔjihun dɔxɔ dɛ sɛn Adlamiti, bo dɔ na wà yìgli dɔ otɔjihun glitɛn xɛni le Azi Wɛ Kansimɛ. Mi bo dɛyɛ e mɛ, bo le sɛn xɔn Alisiaki can xɛni wyi Tesalonikɛta, bo sɛn Masedwani Wɛ Kansimɛ, le otɔjihun lɔ lɛ xa mi. ³ Le anyihinhangbɛ etɔn, mi tɛtɛ le Sidɔn. Julwi b wɔ xɔmɛ dɔ Pɔlu gɔ e wɛ e na ogbɛ wìi: dɔ ni bo wà yì kpɔn hadwɛ etɔn lɛyɛ a bo dɔ yì ɔnu Xɛ wɛ hudo na e dɔ lɛyɛ. ⁴ Xana mi lɛ lɛ flɛn Vɔ, mi gbɔn ciɖlu, ots dɔ dɔmɛ wɛ osɔ b to Elɛlɛlɛ bo dɔ le sɛn xɔn dɔ otɔjihun b le Kpɛ jɛhon xɔn. ⁵ Mi gbɔn ɔxʋ xɛni le Silisi Kpɔ Panfili Wɛ Kansimɛ mɛ yè ji, bo wà yì jɛ ɔtɛ le Mila lɛ Lisi Wɛ Kansimɛ. ⁶ Sɔjakanwɛkoga lɛ mɔ otɔjihun dɛ le flɛn, xɛni sɛn Alɛsandli bo wà lɛ yì Itali xɔn e bo na wɛ mi dɔyɛ e mɛ, ⁷ Mi zɔn dɛdɛ le oto bji na azan susu, e ma fɔa hwɛkpɔ mi dɔ jɛ Kùnɗi gɛ. Xɛna jɛ bɔn lɔ maɔn na omì na mi ‘na dɔ yì nukɔn gɛ hugau le mɔha gɛ mi gbɔn Salumunɛ, bo sɛn yi Klisti ɔtɔdodomɛ Wɛ oto mɛ. ⁸ Mi jɛ taɖga susu hwɛkpɔ yì nukɔn, bo gbɔn ɔxɔ b to bɛ wayi jɛ ɔfi xɛna yɛ na yìs dɔ otɔjihun glitɛn jiis-hun yè, xɛ bo dɔ Lase Wɛ toxo gɔ. ⁹ Mi gù ganmɛ Susu, ɔxʋ zji gbingbɛn bo nyi

fɔkunu dɔxɔ dɛ, dɔ Jwifunu lɛyɛ wɛ onubibi. Wɛ azan o wà yì wɛ otɔji gbingbɛn lɛ hwɛ ɔ b nu wɛ b lɔ afɔ kùnù dɔxɔ dɔ. E wɛ zɔn Pɔlu dɔ lɛ ts ogbɛ otɔjihun kùnts lɛyɛ dɔ :

¹⁰ '' Ce lɛyɛ, un mɔ dɔ otɔji gbingbɛn lɔ fɔku. Agban xɛni le otɔjihun b mɛ lɛyɛ kpɔ ɔtɛ jihun b Kpɔ na lɔ. Lemshakɛ mi yɛ can mi na ɔrsus''. ¹¹ Vɔ, sɔjaga lɔ dɛ oji dɔ ɔxɔ xɛna otɔjihun ku ɛ dɔ nì-i xɔn gɔ hugan ɔxɔ Pɔlu tsu. ¹² Lemshakɛ e ɔ ma nyɔ na yɛ na wà otɔjihun glitɛn le vivɔ hwɛn gɛ. E wɛ zɔn susu omɛ xɛni le otɔjihun b mɛ lɛyɛ yɔ ɔgbɛ dɔ mi yɛ a bo yì nukɔn. E wɛ na e na dɔ jɛ e jì wɛ, yɛ na jɛ ɔtɛ le otɔjihun glitɛn dɔ xɛna yɛ na yìs dɔ Fɛmisi, a bo na flɛn le vivɔsuun la mɛ. Otɔjihun glitɛn nɛ b lɛ Klɛti bo Kpan nukɔn afɔligbɛ dɔ yì ɔhwe, yì xɔ Kpɔ taɖigbɛ dɔ yì ɔhwe yi Xɔ. ¹³ Jehɔn yɛɛ dɛ jɛ xìxɔ jì sɛn afɔligbɛ dàxwɛ, yɛ bɔ bùi dɛ, yɛ Kpɛgɔ na sɔ dji dɛn, yɛ dɔ lɛ ɔsan hã. Xɛna yɛ dɛ ɔganbaja xɛ bɛn otɔjihun b dɔ ɔtɛ sɛ, yɛ jɛ omì b ɔgbɛ ɔtɔdodomɛ Wɛ oto Klɛti Wɛ ɔxuto. ¹⁴ Vɔ, zɔn zɔan dɛ Kpɔhɔ, jehɔn nyiŋlɛa sùŋyɛ Xɔ dɛ xɛna yɛ na yì dɔ. Elakilun sɛn ɔtɔdodo

mɛ Wɛ oto lɔ mɛ, bɔ jɛ jìxɔ Kpan nukɔn yè jì

mi na ɔrsus.

¹⁵ Jehɔn lɛ dɔn otɔjihun lɔ Xɔn, ɔtɛ ninu le nukɔn na jehɔn lɔ glɔ, e wɛ mi gbɔjwɛ jɔ mi dɔ dɔ Wɛ jɛ hɔn lɔ dɔn mi dɔ le sɛn xɔn. ¹⁶ Mi gbɔn afɔligbɛ na ɔtɔdodomɛ Wɛ oto vade yɛ na yìs dɔ Kɔda, e gbɔ jehɔn na mi Vude cɔ e syɛnʋ dɔ mi taɖʋ hwɛkpɔ ab mìɔn dɔ Kpɛ otɔjihun oru xɛna mi ‘na dɔ hwlɛn mi dɛ ganjì. ¹⁷ Yɛ Kɔ otɔjihun oru b dɔ dɔ otɔjihun b mɛ. E nɛ gɔdɛ, yɛ sin ɔkan lɛ dɔ otɔjihun b. Xɛna yɛ lɛ dji ɔbuxɔn dɔ, yɛ bɔ na wà yì gba dɔ ɔkɔ gadu jì lɛ ɔxuto Siti tɔn, yɛ dɛ ɔganbaja xɛna otɔ jihun lɔ lɛ dɔn gbɔn oto lɔ Wɛ nukɔn sɛ, Wɛ jehɔn dɔn yɛ bɔ dɔ le sɛn xɔn. ¹⁸ Jehɔn sinsyɛn Xɔ lɔ gbɛ lɛ dɔ ɔwɛ na mi xɔn wiyiŋlatɔ, gbɔn anyihinhangbɛ etɔn, yɛ gbɔjwɛ jɛ agbaw xɛni le otɔjihun lɔ mɛ lɛyɛ finflɛn dɔ ɔxʋ mɛ ji. ¹⁹ Le azan atɔingbɔ gbɛ etɔn, yɛ tesu lɛyɛ wɛ sɔ ab yɛtsu bɔ dɔ bɛ ɔzunwaw xɛni le otɔ jihun lɔ mɛ lɛyɛ sɔ fɛn dɔ ɔxʋ mɛ. ²⁰ Le azan susu gblamɛ, mi ma mɔ ɔhwe nukɔn, mɛ gbɔn bɔ dɔ mɔ: Sʋhʋlɛyi tesu gɛ. Jehɔn lɔ bɔ gɔ le syɛnʋ dɔ e jìi xɔn. Mi ma gɔ nyɔ–ɛ dɔ, mi na gan cɛn gɛ. ²¹ Mi ma gɔ dʋ ɔnu dìn, e ɔ bɔ lo azan susuE wɛ Pɔlu wɛ ɔtɛ le nukɔn na yɛ bɔ dɔ : «Kɛ Hadwɔ ce lɛyɛ, mi ɔ dɔ na sɛ ɔxɔ xɛna un dɔ na mi osan ɔl bo un ɔtɛ le Klɛ tì e nɛ, mi ma gɔ le Kpɛ afɔkʋ Xɛ lɛyɛ Xɔa gɛ. ɔnu nɛ lɛyɛ ma gɔ le lɔ Xɔn gɛ. ²² Vɔ, odin ɔun byɔ sɔn mi si dɔ, mi yɛ ni bɔ dɔ ɖi dɔ mɛtì mɛ le ku ci e mɛ Xɔu gɛ, otɔ jihun lɔ jàun Wɛ na lɔ. ²³ Dɔ le ozan Xɛ mɛ, Mawu xɛtɔn na un nyi, bo le sɛn xɔn Wɛ wɛin zangun dɛ zɛ le nukɔn mɛ na-un. ²⁴ Bo dɔ mosin : "Pɔlu jìkan un na Kpɔn. Sɔ wɛ gɛ e dɔ na yi ɔhwe nukɔn le Xɔlu dɔxɔ Hlamatsu dɔ. Lemshakɛ Wɛ dɔ yɛ wuty, na hwlɛn omɛ lɛyɛ sɛsɛ sɛsɛ Xɛ Kpɔ yɔ Kpɔ nì le otɔjihun b mɛ gan." ²⁵ E wɛ zɔn, hadwɔ ce lɛyɛ, mi dɔ ɖi : Un Kanu dɔ Mawu ji, ɔlɛ na e dɔ–ɛ dɔ, lemshakɛ Wɛ e na blo dɔ. ²⁶ Otɔjihun mitsɔn lɔ na wà yì glidɔ ɔtɔdodomɛ

Wɛ oto dɛ mɛ daudau''.

²⁷ Ozan wyɛnɛ gɔ ɖi yɛ Wɛ : "Jehɔn sinsyɛn Xɔ lɔ gbɛ lɛ dɔn mi gbɔn adusi amyo dɔ le sɛn xɔn le Adiyatiki bisi. Dɔ yì ozan gan Wyawɛ unɛ lemshakɛ, otɔjihunkunts lɛyɛ bu–lɔ mì bɔ lɛ sɛ Kpɔ awiɖzan dɛ xɔn Wɛ ha. ²⁸ Wɛ ye si nunkpinkpɛu dɛ dɔ ɔkan gɔ bɔ sɔ, dɔ otɔ b mɛ, bo dɔ jɛ le otɔ b mɛ ɔdo yɛ yi mɛ Kpɔn, e bo nyi aba ɔkɔ, xɛna mi gɛ sɛ yi nakɔnɔvudɛ yɛ gɔ jɛ le bu kɛ, bo un aba fɔtɔn ²⁹ Xɛna yɛ lɛ dji ɔbuxɔn dɔ, otɔjihun mi yɛ tan bo na wà yì gba dɔ ɔkpɛn dɔxɔ dɛ gɔ, yɛ sɔ ɔganbaja ɔnɛ dɔ ɔxʋ b mɛ le godo na otɔji hun b, bo le dìn xɔn dɔ awi ni bɔ dɛblɔ hun. ³⁰ Cɔ, otɔjihunkunts lɛyɛ jlo na sītɛ otɔjihun b mɛ. E wɛ ye dɛ otɔjihun oru b tɔn dɔ otɔ jihun b mɛ, bo dɔ awo dɔ mi yɛ bɔ wa yì dɔ ɔganbaja dɔ nukɔn Wɛ otɔjihun b. ³¹ Pɔlu dɔ na Sɔjaga b Kpɔ Sɔjà lɛyɛ Kpɔ dɔ: «Kì Na omɛ e nɛ lɛyɛ ma un dɛ le otɔjihun lɔ mɛ gɛ. Mi nu Kpɛgɔ na gan gɛ.» ³² E Wɛ Sɔja lɛyɛ gbɔ ɔkan na otɔjihun oru b, bo c jɔ ɛ dɔ, ɔxʋ bo dɔn ɛ dɔ sɛn. ³³ Hwɛkpɔ awiɖ na hɔn, Pɔlu dɔ akpakpɛ lan mɛ na omɛ lokpo–lokpo ni a dɔ dʋ ɔnu, e bo dɔ :Kɛ gbɛ Wɛ blo ozan wyɛnɛ gan na mi dɔ lɛ nukɔn ajido mɛ xɔvɛ-xɔvɛ ɔnude ma dʋ. ³⁴ E wɛ zɔn, un byɔ mi dɔ, mi yɛ ni bɔ dʋ ɔnu dɔ ɔgbɛ Wɛ mi na nɔ ɔmɛti ma Kɛ lɛ bu ɔgɔ lokpo tesu le ɔta ɛtɔn xɔn gɛ. ³⁵ Xɛna Pɔlu dɔ ɔxɔ Wɛ lɛyɛ Vɔ, e sɔ Kpɔn un bɔ dɔ ɔkpɛ na Mawu le ɔmɛ lɛyɛ sɛsɛ Wɛ nu Kʋun mɛ, bo Kanu ɛ bo jɛ dʋdʋ jì. ³⁶ E wɛ ɔjì jɛ odo na yɛ mɛ lɛyɛ sɛsɛ, yɛ bo jɛ ɔnudʋdʋ jì. ³⁷ Mi mɛ sandi awɛ ɔta canwɛ nukɔn ayi– zen (276) Wɛ le otɔjihun lɔ mɛ. ³⁸ Xɛna dɔ gɔ gɔ ɔmɛ lokpo–lokpo Vɔ, yɛ sɔ agbanu ɔjinukun bɔn lɛyɛ flɛn dɔ otɔ b mɛ na otɔji b a dɔ wɔdɔ. ³⁹ nùɖùwɛ hã wɛ, mɛ yí àkpɔ àƒé tán nɛ, ke ɖà yí àkpɔ tɔ àɖa kɔ́ àzɔ̀ kpɔxɔ, èwɛ ɖà dɔ yì: ɖà lè àgblẽɖo ɖò tɔ lɛ nɛ? ⁴⁰ ɖà yí dɔ̃ ànkrà ɖé ɖu nyo wɛ, ɖà tɔxɔ̀ àwɛ ɖò nà tɔ̀. Ke wɛ hã, ɖà yí xɔ̀ àgbavi àdòwɛ ɖé ɖu nyo, ɖà dɔ ɖò àgblẽɖo lɛ àzɔ̀ ɖu ɖò tɔ̀. ⁴¹ Ke ɖà yí ɖo àzɔ̀ tán nɛ àwɛ ɖé àzɔ̀ɖò ɖu gɔme ɖé yì, àgblẽɖo lɛ xɔ̃ nɛ ɖò wɛ. Àƒɛ́ àkpɛ̀vi lɛ ɖo nɔ̃ nɛ xìɖòɖò, ke àgɔ̀ lɛ sɔ̃ wɛ ɖò ɖì ɖé àkpɔxɔ mɛ àwɛ ɖé nà gome yí. ⁴² Sɔja lɛyɛ blo tìtɔ bo na dɔ hʋ gants lɛyɛ na ɔmɛ dɛ ma gɔ dɔ le lin otɔ xɔn, ad bo dɔ si gɛ. ⁴³ Vɔ sɔjakanwɛkɔga bɔ dɔ ɔjlo bo na dɔ hwlɛn Pɔlu gan, e Wɛ zɔn e gbɛ na yɛ dɔ yɛ ni bɔ na kpɔn zɔn dɔ tìtɔ nɛ bɔ jì gɛ. E dɔ na ɔmɛ xɛni nyɔ otɔ linlin lɛyɛ dɔ yɛ yɛ jɛ otɔ b mɛ tin tin a bosun yi aga. ⁴⁴ ɔmɛ gbɔkpwɛ lɛyɛ bo na kplɛn yɛ dɔ, a bo xla ɔxwɛkpɔ yɛ alo otɔjihun Kinkan yɛ jì. Dɛ na ɔmɛ Kpɛkpɔ jɛ aga dɔ unɛ Wɛ onuti Mawu mɛ gɛ.